جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )

62

موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )

مىشود قضيهء مرد ظالم يونانى است به نام حسن بك اليهودى كه گفته مىشود از اصل يهودى بوده است . اين شخص در خدمت مماليك بود و همواره افتخار مىكرد كه 500 نفر از حجاج را تا كنون كشته است ، و اين مظالم و جنايت مماليك بود كه بهانه‌اى به دست محمد على پاشا داد تا آنان را در جريان واقعهء قلعهء قاهره ، قتل عام نمايد . بورخارت دربارهء ديگر حجاج مىگويد : همگى از راه دريا و يمن و يا جزيره‌هاى هند شرقى به مكه مىآيند . اين حجاج را معمولًا مسلمانان هند و كشمير و گجرات تشكيل مىدهند ، علاوه بر اينها ايرانيان از راه خليج فارس و ديگر عربها از راه بصره و مسقط و عمان و حضرموت مىآيند ، اما مسلمانان كشورهاى شرق آفريقا كه به آنها « سواحليون » گفته مىشود از سواحل مليندا و مومباسا مىآيند ، و اما مسلمانان حبشه و كشورهاى مجاور آن كه به « بلاد العبيد » مشهور است از همين راه به مكه مىرسند . بورخارت مىگويد : آمدن حجاج از سرتاسر سرزمينهاى اسلامى ، از تمبكتو تا سمرقند و از سرزمين كرج تا بورنى ، جدّه را به شهرى ايده‌آل براى يك اروپايى علاقمند به اطلاعات و اخبار كشورهاى گوناگون ، درمىآورد . و براى يك چنين اروپايى ، به سهولت و سادگى و از راه كمك به يك حاجى فقير و نيازمند و يا پرداختن پول اندكى براى خريد خوراك مىتواند گروهى از حجاج را به سوى خود جذب نموده و از اين راه اطلاعات فراوانى از كشورها و سرزمينهاى اسلامى گوناگون در آسيا و آفريقا به دست آورد . در بخشى از همين فصل سفرنامه به مراسم ورود كاروان مصريان و شاميان اشاره شده كه هنگام ورود كاروان مصريان ، محمد على پاشا در طائف اقامت داشت و خود را براى حمله به وهابيان آماده مىكرد ، ليكن